GELENEKSEL TÜRK GÖLGE OYUNU KARAGÖZ
Geleneksel gölge oyunumuz Karagöz, deriden yapılan tasvirlerin (figürlerin) beyaz bir perde üzerine gölgelerinin düşürülmesi temeline dayanır. Doğu kültürlerine özgü olan gölge oyunu tekniği Türklerin Batıya göç etmeleriyle Anadolu’ya gelmiş ve Anadolu’da yaşayan toplumların kültürleriyle kaynaşarak gölge oyunu sanatımızın ilk hâli ortaya çıkmıştır. Daha sonra Osmanlı İmparatorluğu kurulmuş ve genişleme süreciyle İmparatorluğa dahil olan her etnik grup zaman içinde gölge oyunlarındaki yerini alarak Karagöz sanatımız bugünkü yapısına erişmiştir.
Gazete, tv, radyo gibi iletişim araçlarının olmadığı zamanlarda toplumu hem eğlendirmiş hem de zaman zaman siyasal içeriğiyle kamuoyunu temsil ederek toplumun sesi olmuştur. Öyle ki; Osmanlı’nın son dönemlerinde Karagöz sanatçıları devlet ileri gelenlerinden bazılarının hırsızlığını,rüşvetçiliğini vs. perdede canlandırdıkları için bu taşlamalar çok keskin bulunmuş, oyunlar yasaklanmış, devlet ileri gelenlerinin perdeye yansıtılmaları ağır cezalara bağlanmış, bu yasaklamalardan sonra Karagöz sıradan, kaba saba bir güldürü durumuna düşmüştür.
Geleneksel Türk gölge oyunu Karagöz doğaçlama özelliği dolayısıyla tam anlamıyla açık tarz bir gösteri sanatıdır. Batı tiyatrosu ise kapalı tarzdır, batı tiyatrosunda yazar oyunu yazdıktan sonra her hangi bir şey eklenmez. Karagöz sanatımız ise açık tarz olması dolayısıyla her tür konunun işlenmesine müsaittir. Tanzimat’tan sonra Batı kültüründen etkilenmesiyle Karagöz sanatımızda doğaçlama özelliği terk edilmiş bunun yerine batı tiyatrolarındaki gibi oyun metninin ezberlenmesi yoluyla oynatılmaya başlanmıştır. Bu yüzden güncelliğini yitirmiş ve kimsenin ilgisini çekmez olmuştur. Karagöz sanatımızın eskiden olduğu gibi saygın ve yaygın bir duruma gelebilmesi ancak doğaçlama geleneğine geri dönülebilmesi ile mümkün olabilecektir. Karagöz sanatımızın yeni yetişen kuşaklara doğru olarak tanıtılabilmesi için ve yeni Karagöz sanatçıları yetişmesine belki bir kapı aralayabiliriz diye www.karagoz.oyunu.com adresli siteyi yaptık. Karagöz konusunda daha ayrıntılı bilgi almak isteyenler bu siteyi ziyaret ederek aradıkları her türlü bilgiye erişebilirler.
Emin Şenyer